Şirket kurmak bir başlangıç; kazanılan paranın ortağın hesabına doğru biçimde ulaşması ise her yıl tekrar eden bir plan. Sırbistan’da bu plan üç meşru yola dayanır: direktör ücreti, temettü ve belgeli ortak borcu. Sırbistan direktör ücreti ve temettü düzeni baştan kurulduğunda vergi yükü öngörülebilir, banka transferleri sorunsuz ve muhasebe sade olur. Bu yazıda üç yolu, Türkiye mukimi ortak için düzeni ve yıl sonu takvimini anlatıyoruz.
Ortağa ödeme için hangi yollar var?
Direktör ücreti, bordro üzerinden aylık ödenen ve şirket için gider olan tutar. Temettü, kurumlar vergisi ödenmiş kârdan ortaklar kararıyla dağıtılan ve kaynakta stopaj kesilen tutar. Ortak borcu, yazılı sözleşmeyle verilen ve geri alınan geçici tutar. Bu üçünün dışındaki her para çıkışı, muhasebede açıklanamayan bir kalem olarak kalır ve denetimde ilk bakılan yer olur.
Muhasebe bürosunun ilk görevi bu düzeni kurmak; kapsamını Sırbistan’da muhasebe hizmetleri yazımızda anlattık.
Direktör ücreti nasıl belirlenir?
Şirketi yöneten ortak direktör olarak atanır ve iş sözleşmesi ya da yönetim sözleşmesiyle ücreti belirlenir. Ücret aylık bordroyla ödenir; gelir vergisi ve sosyal katkılar aynı ayda beyan edilir ve yatırılır. Sırbistan’da ücret üzerindeki vergi ve katkı yükü bordronun önemli bir parçasıdır, bu yüzden ücret düzeyi yalnızca ortağın ihtiyacına göre değil, toplam yüke göre belirlenir.
Oturum başvurusunda ücret geçim kaynağı olarak gösterilir; dosyada bordro ve ödeme dekontları yer alır. Bu bağlantıyı şirket üzerinden oturum yazımızda anlattık. Sosyal katkı tarafının sağlık sigortasına etkisi için Sırbistan sağlık sigortası yazımıza bakabilirsiniz.
Temettü dağıtımının adımları
Dağıtım bir karar sürecidir ve sırası sabittir:
- Yıllık mali tablolar hazırlanır, kurumlar vergisi beyanı verilir
- Ortaklar mali tabloları onaylar ve dağıtım kararını imzalar
- Muhasebe stopajı hesaplar; anlaşma oranı varsa mukimlik belgesiyle uygular
- Şirket stopajı vergi idaresine, net tutarı ortağa öder
- Stopaj ilgili dönemin beyanında gösterilir
Banka, yurt dışındaki ortağa transfer öncesi dağıtım kararı ve stopaj dekontu ister. Sıra atlandığında transfer bekler; bu yüzden dağıtımı yıl sonu kapanışının doğal devamı olarak takvime koyuyoruz. Kurumlar vergisi ve stopajın çerçevesi Sırbistan vergi sistemi ve PDV yazımızda.
Türkiye mukimi ortak için düzen
Sırbistan’da stopaj kaynakta kesilir; ortak Türkiye’de vergi mukimiyse Türkiye’deki beyan kuralları ayrıca işler ve iki ülke arasındaki çifte vergilendirme düzeni mahsup sağlar. Kritik belge mukimlik belgesi: ödemeden önce şirkete verildiğinde anlaşma oranı doğrudan uygulanır, sonra verildiğinde iade prosedürü gerekir.
Sırbistan’da oturum alıp burada mukim olan ortak için stopaj nihai olur ve ayrıca beyan gerekmez. Mukimliğin oturum izninden ayrı bir statü olduğunu Sırbistan oturum izni nasıl alınır yazımızda vurguladık; ücret ve temettü planı bu kararla birlikte yapılır.
Ücret mi temettü mi: dengeyi ne belirler?
| Durum | Yaygın düzen | Sebep |
|---|---|---|
| Düşük ve orta gelir, Sırbistan’da yaşayan ortak | Ücret ağırlıklı | Sosyal güvenlik kaydı ve oturum dosyası |
| Yüksek gelir, Sırbistan’da yaşayan ortak | Ücret sabit, kalan temettü | Kurumlar vergisi ve stopaj toplamı ücretin üst dilimine göre hafif |
| Türkiye’de yaşayan ortak | Düşük ücret, temettü ağırlıklı | Anlaşma oranı ve Türkiye’de mahsup |
| Birden fazla ortak | Her ortak için ayrı hesap | Pay oranı ve mukimlik farkı |
Tablo bir başlangıç; her şirket için hesabı gelir ve mukimlik verisiyle yapıyoruz.
Ortak borcu ve ayni faydalar
Ortak geçici nakit ihtiyacı için şirketten yazılı sözleşmeyle borç alabilir; vade, faiz ve geri ödeme kaydı şart. Yıl sonunda açık ve belgesiz ortak borcu denetimde ilk bakılan kalem olduğundan kapanıştan önce sıfırlanmasını öneriyoruz. Ters yönde, ortağın şirkete verdiği borç kuruluş sermayesinden ayrı kayda girer ve ileride vergi sorusu olmadan geri çekilir.
Şirket aracının özel kullanımı, şirketin ödediği konut kirası ve kişisel seyahat gibi ayni faydalar da ortağın geliridir ve ya bordroya girer ya da dağıtım gibi değerlendirilir. Kişisel ve şirket harcamalarını ayrı kartlarla yapmak, yıl sonunda bu ayrımı saatlerce uğraşmadan sağlar.
Birden fazla ortakta dağıtım
Kâr pay oranına göre dağıtılır; farklı oran isteniyorsa ana sözleşmede yazılı olmalıdır. Ortaklardan biri direktör olarak ücret alıyorsa bu ücret gider olarak dağıtılacak kârı azaltır ve ortaklar bunu baştan konuşmalıdır. Türkiye ve Sırbistan mukimi ortakların aynı şirkette olması halinde stopaj her ortak için ayrı hesaplanır ve belgeler ayrı dosyalanır.
Yıl sonu takvimi
Ekim ve kasımda yılın tahmini kârı netleşir; o noktada ücret düzeyi, dağıtılacak tutar, mukimlik belgeleri ve transfer takvimi birlikte gözden geçirilir. Mali tablolar hazır olur olmaz karar imzalanır ve transfer ilkbaharda tamamlanır. Bu sırayı her yıl aynı biçimde işleten şirketlerde ne banka ne vergi idaresi ek soru sorar.
Kâr şirkette bırakılırsa ne olur?
Dağıtılmayan kâr şirkette birikir ve ek vergi doğurmaz; bu ortağa zamanlama imkânı verir. Gelecek yıl Sırbistan mukimi olacak bir ortak dağıtımı o yıla bırakarak daha uygun düzende vergilendirilebilir; yatırım planlayan şirket kârı sermaye olarak kullanır. Birikmiş kâr bilançoyu güçlendirir, banka finansmanında ve şirketin satışında değer olarak görünür.
Tek kaçınılması gereken, birikmiş kârı kişisel hesap gibi kullanmak; belgesiz çekişler bu avantajı riske çevirir.
Dağıtım dosyanızı birlikte hazırlayalım
Ortak sayısı, gelir bandı, mukimlik ve nakit ihtiyacı dengeyi belirler. Şirketinizin bu yılki tahmini kârını ve ortakların bulunduğu ülkeyi bize yazın; seçeneklerin net tutarını çıkarıp dağıtım dosyasını hazırlayalım. Muhasebe ve danışmanlık kapsamı için hizmetlerimize bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Sırbistan’da direktör ücreti ödemek zorunlu mu?
Şirketi yöneten direktör için bir ücret belirlenir ve bordro üzerinden ödenir. Oturum dosyasında geçim kaynağı olarak kullanıldığından pratikte sıfır bırakılmaz; düzeyi şirketin gelirine göre belirlenir.
Temettü ne zaman dağıtılabilir?
Onaylanmış mali tablolarda görünen kârdan, ortaklar kararıyla. Yıl sonu kapanışından sonra dağıtım en yaygın yol; yıl içinde ara dağıtım için ara mali tablo ve karar gerekir.
Türkiye’de yaşayan ortağa temettü nasıl ödenir?
Sırbistan’da stopaj kaynakta kesilir, net tutar ortağın hesabına transfer edilir. Türkiye’deki beyan ortağın kendi kuralına göre işler ve iki ülke arasındaki düzen mahsup imkânı sağlar; mukimlik belgesinin ödemeden önce hazır olması gerekir.
Ortak şirketten borç alabilir mi?
Yazılı sözleşme, vade ve faizle alabilir ve geri öder. Belgesiz çekilen para hem şirket hem ortak için vergi riski oluşturur; yıl sonunda bu hesabın kapanmış olması beklenir.
Ücret ve temettü dengesi nasıl kurulur?
Gelire, ortağın mukimliğine ve sosyal katkılara göre. Düşük gelirde ücret ağırlıklı, yüksek gelirde temettü ağırlıklı düzen sık görülür; hesabı her şirket için ayrı yapıyoruz.