Sırbistan, bölgenin en güçlü yazılım ekosistemlerinden birine sahip ve bu, Türkiye’den gelen yazılımcılar için iki ayrı fırsat anlamına geliyor: kendi müşterilerine hizmet veren tek kişilik bir yapı kurmak ya da yerel geliştiricilerle ekip kurup büyümek. Sırbistan’da yazılım şirketi kurmak her iki yolda da aynı tescille başlıyor, sonrası ise farklı planlanıyor. Bu yazıda ekosistemi, yapı seçimini, fatura ve vergi düzenini, istihdamı ve oturum yolunu anlatıyoruz.
Sırbistan’ın yazılım ekosistemi nasıl bir zemin sunar?
Belgrad, Novi Sad ve Niş’teki üniversiteler her yıl çok sayıda mühendis mezun ediyor; uluslararası şirketlerin geliştirme merkezleri bu havuzu büyüttü ve yerel ürün şirketleri doğdu. Teknoloji parkları, paylaşımlı alanlar ve sektör toplulukları üç şehirde de aktif. Avrupa saat dilimi ve yaygın İngilizce, Batı Avrupa ve Amerika müşterisiyle çalışmayı kolaylaştırıyor.
Türk yazılımcılar için pratik sonuç şu: hem kendi müşterisiyle çalışan freelancer hem ekip kuran girişimci için altyapı hazır. Şehir seçimi için Novi Sad ve Niş’te şirket kurmak yazımız yol gösterir.
Tek kişilik yapı: hangi şirket türü?
Yurt dışı müşteriye fatura kesen, oturum almak isteyen ve ileride ekip kurmayı düşünen yazılımcı için sınırlı sorumlu şirket, yani d.o.o., standart tercih. Tek ortakla kurulur, ortak direktör olur ve faaliyet kodu olarak yazılım geliştirme ya da bilgi teknolojileri danışmanlığı seçilir. Şahıs işletmesi daha az formalite ister ama banka ve oturum tarafında şirket kadar güçlü bir dosya sunmaz.
d.o.o. yapısının esaslarını Sırbistan d.o.o. şirketi kurma yazımızda anlattık. Yazılım şirketinde kuruluş aynı, planlama farklı.
Yurt dışı müşteriye fatura ve tahsilat
Şirket her iş için fatura düzenler, tahsilat şirketin euro hesabına gelir ve muhasebeye işlenir. Yurt dışındaki işletme müşterisine verilen yazılım hizmeti genel olarak KDV’siz işlenir ve beyanda ayrı gösterilir; Sırbistan içindeki müşteriye KDV’li fatura kesilir. Uluslararası ödeme platformlarından gelen tutarlar banka hesabına aktarıldığında kayda girer.
Her tahsilatın bir sözleşmeye ve faturaya bağlı olması, bankanın fon kaynağı sorusunu peşinen cevaplar. Dinar ve euro hesabının birlikte açılması ve tahsilatın euro hesabında tutulması yaygın düzen; hazırlık için Sırbistan’da banka hesabı açma yazımıza bakabilirsiniz.
Vergi düzeni yazılım şirketinde nasıl işler?
Şirket kârı kurumlar vergisine, direktör ücreti gelir vergisi ve sosyal katkılara, kâr dağıtımı stopaja tabi. Yazılım şirketlerinde gider kalemleri belirgin: bilgisayar ve yazılım abonelikleri, paylaşımlı ofis, internet, iş seyahati ve varsa personel. Bu giderlerin şirket adına faturalanması ve şirket kartıyla ödenmesi muhasebeyi sadeleştirir. Oranlar ve beyan takvimi Sırbistan vergi sistemi ve PDV yazımızda.
Direktör ücreti ile kâr dağıtımı arasındaki denge gelire göre kurulur; ücret oturum dosyasında geçim kaynağı olduğu için sıfır bırakılmaz, üstü yıl sonunda dağıtılır.
Ekip kurmak: yerel geliştirici istihdamı
Havuz geniş, rekabet de yüksek; iyi geliştiriciler piyasa ücretini bilir ve uzaktan çalışma imkânı ister. İstihdamın adımları şunlar:
- İş sözleşmesi, deneme süresi ve çalışma düzeninin yazılı belirlenmesi
- Bordro, gelir vergisi ve sosyal katkıların aylık beyanı
- Yabancı geliştirici için çalışma izni; kuralları Sırbistan çalışma izni yazımızda
- Fikri mülkiyetin şirkete devrine dair sözleşme maddesi
Türkiye’den uzaktan çalışan ekip üyeleriyle hizmet sözleşmesi ve fatura modeli de kullanılıyor; Sırbistan’da yerleşik personel için bordro şart. İki modelin geçiş noktasını ekip büyüklüğüne göre belirliyoruz.
Teknoloji parkları ve paylaşımlı alanlar
Belgrad ve Novi Sad’daki teknoloji parkları, kuruluş aşamasındaki şirketlere ofis, mentorluk ve ağ sunuyor; başvuru şartları ve kabul süreçleri var. Paylaşımlı alanlar ise aylık üyelikle çalışıyor ve tescil adresi olarak kullanılabiliyor. Tek kişilik yapı için paylaşımlı alan, ekip için teknoloji parkı ya da kiralık ofis yaygın tercih.
Oturum yolu yazılım şirketinde nasıl işler?
Şirket ortağı ya da direktör sıfatıyla oturum başvurusu yapılır; müşteri sözleşmeleri, faturalar ve bordro faaliyetin gerçekliğini gösterir. Dosyanın içeriği şirket üzerinden oturum yazımızda. Yabancı işverene bağlı çalışanlar için dijital göçebe düzenlemesi ayrı bir yol; kendi müşterisine fatura kesen ve yerleşmek isteyen yazılımcı için şirket üzerinden oturum daha geniş bir zemin sağlar.
Günlük pratik: internet, saat dilimi, topluluk
Fiber internet üç şehirde yaygın, paylaşımlı alanlar sabah erken açılıyor. Orta Avrupa saat dilimi Batı Avrupa müşterisiyle tam, Amerika müşterisiyle öğleden sonra çakışıyor. Sektör toplulukları düzenli buluşmalar yapıyor ve yeni gelen bir yazılımcı için müşteri ve ekip bağlantıları bu buluşmalardan çıkıyor.
Sözleşme ve fikri mülkiyet
Yurt dışı müşteriyle çalışan yazılımcı için sözleşme faturanın dayanağı ve bankanın fon kaynağı sorusuna ilk cevap. Sözleşmede hizmet kapsamı, ücret, ödeme vadesi, fikri mülkiyetin devri ve uygulanacak hukuk yazılır; Sırbistan şirketi yabancı hukuka tabi sözleşme imzalayabilir. Geliştirilen yazılımın müşteriye devri sözleşmeyle olur, devredilmeyen kısımlar şirketin varlığı olarak kalır ve ileride lisanslanabilir.
Bu ayrımı baştan yazmak, hem müşteriyle hem muhasebeyle ileride tartışma çıkmasını önler ve şirketin satışında değerlemeyi kolaylaştırır.
Nakit akışı ve vergi takvimi
Proje gelirleri dalgalı, vergi ve katkı ödemeleri aylık ve düzenli. Her tahsilatın belirli bir oranını ayırmak yaygın yöntem; muhasebe bürosu yıl başında tahmini gelire göre oran önerir. Kurumlar vergisi yıl sonunda hesaplanır ancak yıl içinde avans ödemeleri olabilir; takvimi baştan bilmek sürprizi önler.
Büyük bir ödeme geciktiğinde direktör ücreti ödenmeye devam etmeli; iki üç aylık sabit gider rezervi hem şirketi hem oturum yenilemesinde bordronun kesintisiz görünmesini korur.
Yapınızı birlikte kuralım
Müşterilerinizin nerede olduğu, gelir bandınız, ekip planınız ve oturum hedefiniz yapıyı ve takvimi belirler. Bunları bize yazın, tek kişilik yapıdan ekip modeline kadar seçenekleri maliyetiyle çıkaralım; kuruluş, muhasebe ve oturumu tek pakette almak için paketlerimize bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Sırbistan’da yazılım sektörü neden güçlü?
Üniversitelerin mühendislik mezunu havuzu, Avrupa saat dilimi, yaygın İngilizce ve uluslararası şirketlerin geliştirme merkezleri sektörü büyüttü. Belgrad, Novi Sad ve Niş’te teknoloji parkları ve paylaşımlı alanlar var.
Tek başıma çalışan bir yazılımcı için şirket mi, şahıs işletmesi mi?
Yurt dışı müşteriye fatura kesen ve oturum almak isteyen yazılımcı için sınırlı sorumlu şirket standart tercih. Şahıs işletmesi daha az formalite ister ama banka ve oturum tarafında daha dar bir zemin sunar.
Yerel geliştirici istihdam etmek zor mu?
Havuz geniş, rekabet de yüksek. İş sözleşmesi, bordro ve sosyal katkılar düzenli yürütülmeli; yabancı geliştirici için çalışma izni gerekir. Uzaktan çalışan yabancı ekip üyeleriyle hizmet sözleşmesi modeli de kullanılıyor.
Yurt dışı müşteriye kesilen faturada KDV var mı?
Yurt dışındaki işletme müşterisine verilen yazılım hizmeti genel olarak KDV’siz işlenir ve beyanda ayrı gösterilir. Müşteri türüne göre istisnalar olabildiği için sınıflandırmayı muhasebeyle birlikte yapıyoruz.
Yazılım şirketiyle oturum alınır mı?
Evet. Şirket ortağı ya da direktör olarak oturum başvurusu yapılır; müşteri sözleşmeleri, faturalar ve bordro faaliyetin gerçekliğini gösterir ve dosyayı güçlendirir.
