Türkiye’de faal bir şirketi olan ve Sırbistan’a açılmak isteyen girişimciler için ilk soru yapı: mevcut şirketin şubesi mi, Sırbistan’da kurulacak bağlı bir şirket mi? Sırbistan’da Türk şirketi şubesi mümkün ve bazı durumlarda doğru; çoğu durumda ise bağlı şirket daha sade işliyor. Bu yazıda iki yolu belge, sorumluluk, vergi, banka, oturum ve grup içi işlemler açısından karşılaştırıyoruz.
İki yapının tanımı
Şube, yabancı şirketin Sırbistan’da tescil edilmiş uzantısı; ayrı tüzel kişiliği yok, sözleşmeleri ana şirket adına imzalıyor, borçlarından ana şirket sorumlu. Bağlı şirket, Sırbistan’da kurulmuş ayrı bir d.o.o.; ortağı Türkiye’deki şirket, sorumluluğu sermayesiyle sınırlı, kendi defterini tutuyor. d.o.o. esaslarını Sırbistan d.o.o. şirketi kurma yazımızda anlattık; ortağın tüzel kişi olması kuruluşu değil, belge setini değiştiriyor.
Belge seti nasıl farklılaşır?
Her iki yolda ana şirketin varlığını ve karar yetkisini gösteren belgeler gerekir: güncel sicil kaydı, imza yetkisi, ortaklar kurulu kararı, Sırbistan’daki temsilci ya da direktör için vekalet; hepsi apostilli ve Sırpça yeminli çeviriyle. Şube tescilinde ana şirketin ana sözleşmesi ve son mali tabloları da istenebilir. Belgelerin yakın tarihli olması aranır; hazırlığı tek seferde Türkiye’de tamamlıyoruz. Tasdik sırası için apostil ve çeviri evrakları yazımıza bakabilirsiniz.
Sorumluluk nerede duruyor?
Şubenin her borcu ana şirketin borcu; Sırbistan’daki bir kira, tedarikçi ya da çalışan alacağı Türkiye’deki bilançoya dokunur. Bağlı şirkette risk Sırbistan’daki şirketin sermayesi ve varlıklarıyla sınırlı. Yeni pazarda ilk yılın belirsizliği düşünüldüğünde bu ayrım çoğu müşterimiz için tek başına karar verici.
Karşı argüman kurumsal referans: ihalelerde ve büyük müşteri ilişkilerinde ana şirketin geçmişi doğrudan kullanılmak istenir; şube bunu doğal olarak taşır, bağlı şirket ana şirketin garantisiyle destekler.
Vergi ve raporlama
Şubenin Sırbistan’daki kazancı burada kurumlar vergisine tabi ve ana şirketin sonuçlarına dahil; çifte vergilendirme düzeni mahsup sağlar, iki ülkenin muhasebesi iç içe yürür. Bağlı şirket kendi kurumlar vergisini öder, kârı ana şirkete temettü olarak gider ve stopaj kaynakta kesilir. Günlük muhasebede şube ana şirketin hesap planına uyum ister; bağlı şirket Sırbistan standardında kendi defterini tutar ve yıl sonunda konsolide rapor verir. Çerçeve Sırbistan vergi sistemi ve PDV yazımızda.
Grup içi işlemler ve transfer fiyatlandırması
Ana şirketle Sırbistan’daki yapı arasında mal, hizmet ya da finansman akışı olduğunda, bu işlemler piyasa koşullarına uygun fiyatla ve sözleşmeyle belgelenir; iki ülkenin vergi idaresi bu belgelere bakabilir. Bağlı şirkette bu, şirketler arası sözleşme; şubede ise şubeye atfedilen kazancın hesabı. Her iki durumda grup içi sözleşmeleri kuruluşla birlikte yazmak, yıllar sonra iki ülkede düzeltme talebiyle karşılaşmayı önler.
Banka ve oturum
Bankalar bağlı şirkete alışkın: Sırbistan’da kurulu şirket, tanımlı ortak, tanımlı direktör. Şube hesabında ana şirketin tüm belgeleri ve nihai ortakların kimlikleri istenir, dosya büyür ve onay uzar; hazırlık Sırbistan’da banka hesabı açma yazımızda. Oturum tarafında bağlı şirketin direktörü standart dosyayla başvurur; şube temsilcisinin başvurusu mümkün ama temsil yetkisi ve geçim kaynağı daha fazla belgeyle gösterilir. Oturum öncelikliyse bağlı şirket daha doğrudan yol; süreç şirket üzerinden oturum yazımızda.
Karar tablosu
| Ölçüt | Şube | Bağlı şirket |
|---|---|---|
| Tüzel kişilik | Yok, ana şirketin uzantısı | Var, ayrı d.o.o. |
| Sorumluluk | Ana şirkette | Sermayeyle sınırlı |
| Belge seti | Geniş, ana sözleşme ve mali tablolar | Sicil kaydı ve karar yeterli |
| Muhasebe | Ana şirkete bağlı | Kendi defteri, yıl sonu konsolidasyon |
| Banka | Uzun onay | Standart |
| Oturum | Temsilci için ek belge | Direktör için standart dosya |
| Uygun olduğu durum | Proje bazlı, süreli iş | Kalıcı faaliyet ve ekip |
Unvan ve marka
Bağlı şirketin unvanı ana şirketle aynı ya da farklı seçilebilir; aynı unvan marka sürekliliği, farklı unvan yerel uyum sağlar ve markanın Sırbistan’da korunması ayrıca değerlendirilir. Şube doğası gereği ana şirketin unvanını taşır ve yanına şube ibaresi gelir. Müşterilerimizin çoğu bağlı şirkette ana markayı koruyup unvana yerel bir ek getiriyor.
Kuruluş sonrası yönetim ve raporlama düzeni
Bağlı şirkette Sırbistan’daki direktör günlük yönetimi üstlenir, ana şirket ortak sıfatıyla yıllık mali tabloları onaylar ve kâr dağıtımına karar verir. Aylık raporlama için muhasebe bürosu ana şirketin istediği formatta özet hazırlar; Türkiye’deki mali müşavir konsolidasyonu bu özetle yapar. Şubede ise raporlama ana şirketin hesap planına doğrudan bağlı yürür ve iki ülkenin muhasebecileri aynı dönem kapanışını birlikte yapar.
Her iki yapıda da yetki sınırlarının, imza yetkisinin ve harcama limitlerinin yazılı olması, uzaktan yönetilen bir şirketin en önemli kontrol aracı.
Kararı birlikte verelim
Türkiye’deki şirketinizin yapısını, Sırbistan’daki faaliyetin süresini ve oturum hedefinizi bize yazın; iki yolun belge, süre ve maliyet tablosunu çıkaralım. Belgeler Türkiye’de hazırlanır, tescil Sırbistan’da vekaletle yürür ve direktörün şahsen bulunması banka ve oturum adımlarına kalır; kapsam için hizmetlerimize bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Yabancı şirket Sırbistan’da şube açabilir mi?
Evet, yabancı şirketlerin şube tescili mümkündür. Şube ayrı tüzel kişilik değildir; ana şirketin uzantısı olarak çalışır ve borçlarından ana şirket sorumludur.
Bağlı şirketin ortağı Türk şirketi olabilir mi?
Evet. Sırbistan’da kurulan d.o.o.’nun ortağı Türkiye’deki şirket olur; kuruluş belgelerine ana şirketin sicil kaydı, imza yetkisi ve ortaklar kurulu kararı eklenir.
Hangisi daha hızlı kurulur?
Belge seti hazırsa ikisi de benzer sürede tescil edilir. Şubede ana şirketin daha fazla belgesi istendiğinden hazırlık uzar; bağlı şirkette banka ve oturum adımları daha sade ilerler.
Şube üzerinden personel çalıştırılabilir mi?
Evet, şube işveren olarak bordro yürütebilir ve yabancı personel için çalışma izni alabilir. Yükümlülükler ana şirkete aittir.
Ana şirketle bağlı şirket arasındaki alışverişler nasıl belgelenir?
Mal, hizmet ve finansman akışı sözleşme ve faturayla, piyasa koşullarına uygun fiyatla belgelenir. İki ülkenin vergi idaresi bu belgelere bakabildiğinden grup içi sözleşmeleri kuruluşla birlikte yazıyoruz.
